Software Installeren (Deb, RPM, Tgz en tar.gz/bz2)

Door: Thijs Hulshof

Software installeren in Linux gaat (meestal) anders dan in Microsoft Windows.

In Windows klik je op setup.exe en een paar keer op volgende klikken en dan is het programma geinstalleerd. Met Linux kan software installeren veel makkelijker.

Tegenwoordig beschikken de meeste distributie's over een programma waarmee je van alles automatisch kunt laten downloaden en installeren.
Als je Mandrake hebt kan het met urpmi (zie howto over urpmi op alleslinux.com), voor redhat heb je up2date, voor Fedora Core is er yum en apt, voor debian ook apt, portage voor gentoo en swaret voor slackware. Wil je hier meer informatie over zie dan de volgende link: http://alleslinux.com/forum/viewtopic.php?t=1109

Hier leg ik niet uit hoe je kunt doen wat hierboven beschreven staat, maar hoe je zelf kunt doen.

RPM

De meeste moderne distributie's gebruiken het rpm formaat voor hun packagemanagement systeem. De volgende distributie's werken o.a. met RPM: Redhat, SuSE, Mandrake, ASPLinux. Voor meer rpm-based distro's zie www.linux.org

Je kunt rpm's op vele manieren installeren: via de console, of grafisch. Er zijn veel grafische programma's om rpm's mee te installeren, hier gebruik ik KPackage als voorbeeld.

Handmatig

Handmatig installeren is misschien iets lastiger dan grafisch, maar dat werkt wel op elke redhat-gebaseerde disributie. Je kunt gewoon met het commando 'rpm' werken om software te installeren, updaten of verwijderen.
Een rpm installeren:
rpm -ivh pakketnaam.rpm

Een rpm verwijderen:
rpm -e pakketnaam.rpm

Een rpm updaten:
rpm -U pakketnaam

Grafisch

Natuurlijk kan je rpm's ook op een grafische manier installeren. Kpackage is een goed programma om dat mee te doen.

Als je ingelogd bent in Kde kan je er komen door op 'K' te klikken en dan op 'Systeem' en dan 'Kpackage'.
Heb je een andere windows manager ? Probeer dan eens ALT+F2, als het goed is krijg je nu een klein schermpje waar je iets in kunt vullen. Werkt dit niet ? Open dan een console en typ daar 'kpackage' in.

Als dit niet werkt moet je het nog installeren, op www.kde.org kan je kde downloaden, met het pakket kdeadmin-kpackage, dat is kpackage.
Problemen ? Vraag in het forum van www.alleslinux.com om hulp.
Als Kpackage is opgestart zie je venster dat uit 2 delen bestaat, aan de linker kant een hele lange lijst, dit zijn de programma's (rpm pakketjes) die geinstalleerd zijn.
Rechts heb je als het goed is een grijs scherm, als dit niet zo is --> boeie.

Om rpm packages(ook wel pakketten) te installeren klik je 'file' en vervolgens op 'open'. Nu krijg je een schermpje waar je kunt browser, browse nu naar de plaats waar je de gedownloade rpm neer gezet hebt en klik er (dubbel) op.
Dus als bijvoorbeeld de rpm in /home/thijs staat en qtella-0.6.2-i386.rpm heet ga je naar /home/thijs en dubbelklik je op qtella-0.6.2-i386.rpm.

Heb je dat gedaan, dan krijg je een scherm met aan de linker kant de te installeren pakketten. Je kunt daar nog kiezen voor upgrade, replace package, check depencies en test.

'Upgrade' moet je aanklikken als je een oudere versie van het pakket erop hebt staan en wilt vernieuwen.

Replace packages houdt in dat de oude versie van het pakket eerst verwijderd worden en dat dan de nieuwe er pas opgezet wordt.

Als je 'Check depencies' aan klikt dan word er eerst gekeken of je niet eerst andere pakketten moet installeren.

En met 'test' word er alleen gekeken of het wel geinstalleerd kan worden.

Deb's

.deb bestanden zijn packages voor Debian Linux.
Voor debian heb je ook zoiets als urpmi, het heet apt-get en het staat voor 'Advanced Package Tool'.

Debjes installeren kan PRECIES het zelfde als rpm's, daarom maak ik hier niet een apart deel voor deb's installeren, dat zou dubbelop zijn.

Het installeren van .deb bestanden kan hetzelfde als het installeren van .rpm bestanden, tenminste, als je het grafisch doet. Je kunt hierboven bij het RPM-deel kijken voor het installeren voor deb's.

Hier toch wat uitleg over deb's installeren op de oude manier, door MagicTempest
Op een debian systeem is het heel erg makkelijk om programma's te installeren. Debian levert hier standaard 2 tools voor mee: apt en dpkg.

Apt is een tool die gebruik maakt van dpkg, dus de meeste mensen hebben vaak weinig met dpkg te maken.

De bedoeling van apt is een gebruikersvriendelijke "interface" te maken voor het installeren van packages. In principe is het op elke linux distro te installeren, alleen debian draait er helemaal om.
Om apt te gebruiken heb je eerst een sources list nodig. Deze kan je vinden in de map /etc/apt/ en het bestand heet sources.list. In de sources.list zouden allemaal van dit soort entries moeten staan:

deb ftp://ftp.debian.nl/debian/ unstable main
deb-src ftp://ftp.debian.nl/debian/ unstable main

Uiteraard zijn hier verschillende lokaties voor te vinden. Tijdens de installatie van Debian is het al mogelijk om een of meerdere van deze sources op te geven/selecteren uit een lijst.

Meestal zal je apt-get gebruiken. Hiermee installeer je daadwerkelijk de package.

Je kan dan een volgend commando krijgen:

meradin:/home/tempest# apt-get install xmms

Waar xmms natuurlijk te vervangen is door elk willekeurig pakketje, ook is het mogelijk om in een keer meerdere pakketjes op te geven. Zoals xmms mplayer etc.

andere mogelijkheden van apt zijn oa:

apt-get update Dit update de lijst met packets op de verschillende servers, zodat apt-get weet waar hij wat kan halen.
apt-get upgrade Hiermee upgrade je in een keer alle te upgraden pakketjes die je geinstalleerd hebt staan op je systeem.
apt-cache search Dit gebruik je over het algemeen als je op zoek bent naar een pakketje, maar je niet precies weet hoe het heet.
apt-get clean Wanneer je vaak een pakketje installeert blijven de .deb bestanden achter op je pc. Dit kan na een tijdje best veel worden. Met apt-get clean verwijder je al deze pakketjes.
apt-get remove Ook een hele belangrijke, hiermee verwijder je een pakketje. Je moet uiteraard dus wel de naam van het pakketje hier opgeven.

Je kunt zelfgedownloade deb's installeren door:
dpkg -i package.deb

Verwijderen kan met -r, van remove
dpkg -r package

Tgz

Speciaal voor Slackware gemaakte pakketten eindigen op .tgz.
Tgz is een heel simpele manier van packagemanagement.

Je zou .tgz packages gewoon uit kunnen pakken en in de root neer kunnen zetten, om het iets makkelijker te maken zit er een build script in een tgz package. Er wordt geen rekening gehouden van afhankelijkheden, dit kan zeer handig zijn.

Het installeren van tgz pakketten kan ook gewoon met kpackage.

Zelf compileren

Het zelf compileren van software is het moeilijkste en kan ook niet met kpackage. Compileren is eigenlijk gewoon de broncode omzetten naar computertaal.

Voor zover ik weet kan compileren niet grafisch. Hoe dan wel ?
Op de console ! En hoe kom ik daar dan ? Dat ligt aan je desktop omgeving. Als je Kde hebt klik op 'K' vervolgens op systeem en dan op Konsole.

In Gnome moet je eerst op het voetje klikken, dan op systeem en dan op Terminal.

Als je een andere desktop gebruikt ga ik er vanuit dat je wel weet hoe je in een console moet komen.

De console is een zwart schermpje met witte letters (kan ook andersom zijn).

Als je op de console aangekomen bent moet je eerst het gedownloade programma uitpakken, eindigt je pakketje op .tar.bz2 dan kan je dit commando gebruiken om het uit te pakken:

tar -jxvf <programma-versie.tar.bz2>

Heb je een tar.gz ding gedownload kan je het met dit commando uitpakken:

tar -zxvf <programma-versie.tar.gz>

Nu krijg je heel veel regels achter elkaar te zien, dat betekent dat het uitpakken bezig is, het ziet er ongeveer zo uit:

programma/
programma/README
programma/AUTHORS
programma/configure
enz ....

Ga nu naar de map waar het programma uitgepakt is met dit commando:

cd programma-versienummer

TIP: je kunt gewoon het eerst deel intypen en dan op <tab> drukken, de rest wordt dan automatisch aangevuld.

Voordat je kunt installeren moet je eerst weten of je niet eerst andere programma's ervoor nodig hebt, dit doe je met:

./configure

Als je nu foutmeldingen krijgt moet je waarschijnlijk nog een ander programma installeren dat nodig is voor het programma dat je wil installeren. Kom je er niet meer uit wat je nodig hebt vraag het dan gewoon in het forum op alleslinux.com (bij niet-grafisch).

Waarschijnlijk is alles goed gegaan, dus nu kan je de broncode omzetten naar computertaal.

make

Dit kan lang duren, ga ondertussen maar lekker surfen ofzo.
Als dit klaar is moet je alles nog naar de goede plek verplaatsen, hier is natuurlijk ook weer een scriptje voor, je hebt meestal niet de rechten ervoor om dit te doen, daarom moet je even het wachtwoord van de administrator/systeembeheerder invullen:

su
< root passwoord intypen >

Nu ben je ingelogd als root en kun je make install uitvoeren.

make install

Je kunt nu de console afsluiten, door 2x exit in te typen, de eerste keer om uit te loggen als
root en de 2de keer om de console te sluiten.

Het programma kan je nu gewoon opstarten door op ALT+F2 te drukken en dan de naam van het programma in te vullen (zonder het versienummer!).

Je kunt een programma dat je zelf hebt gecompileerd natuurlijk ook weer verwijderen, maar alleen als je de source-map niet hebt verwijderd. Daarom is het verstandig om altijd de sources te verplaatsen naar /usr/src. De sources staan dan op een centrale plek. Om een programma te verwijderen ga naar de source map, dat is de map waar je tijdens het installeren ook './confige', 'make' en 'make install' hebt uitgevoerd. Je moet in de source-directory het commando 'make uninstall' typen om een programma te verwijderen.

Als je Kde of Gnome opnieuw opstart heb je grote kans dat het programma daar in het menu staat.

Veel plezier met je nieuw geinstalleerde programma !

Voor vragen mag je natuurlijk altijd mailen naar thijs apenstaart alleslinux.com, maar als je in het forum op www.alleslinux.com je vraag stelt heb je meer kans op snelle antwoorden.